پرسش :

برصيصاى عابد كه بود؟

پاسخ :
در ميان بنى اسرائيل عابدى بود كه «برصيصا» نام داشت و مدتى طولانى به عبادت خداوند مشغول بود، به گونه اى كه ديوانگان را نزد او مى گذاشتند و با دعاى او شفا مى يافتند؛ تا اين كه زنى شرافتمند ديوانه شد، برادرانش او را نزد برصيصا آوردند، تا چند روزى آن جا بماند و با دعاى او شفا يابد.
اما شيطان آن قدر برصيصا را وسوسه كرد. تا در نهايت مرتكب رفتار پرخطر شد و پس از مشاهده كردن نشانه هاى حاملگى، زن را كشت و دفن كرد. شيطان به سراغ برادران آن زن رفت و به آن ها خبر داد كه عابد خواهرتان را كشته است، سرانجام خبر به حاكم رسيد، دستور داد مردم جمع شوند و برصيصا را احضار كرد. برصيصا به عمل خود اعتراف كرد. حاكم دستور داد او را به دار آويزند، وقتى كه بر بالاى چوبه ى دار رفت، شيطان به صورت انسان حاضر شد و گفت: آيا از من اطاعت مى كنى تا تو را خلاص كنم؟
برصيصا گفت: آرى! شيطان گفت: بر من سجده كن!
برصيصا گفت: با اين حال كه دست هايم را به چوبه ى دار بسته اند، چگونه سجده كنم؟
شيطان گفت: كافى است كه با اشاره ى سر سجده كنى.
برصيصا كه عمرى را به عبادت خداوند گذرانده بود، در نهايت بر شيطان سجده كرد و در حال كفر جان داد.[1]
قرآن كريم مى فرمايد:
(كَمَثَلِ الشَّيْطانِ إِذْ قالَ لِلْانسان اكْفُرْ فَلَمَّا كَفَرَ قالَ إِنِّى بَرِىءٌ مِنْكَ إِنِّى أَخافُ اللَّهَ رَبَّ الْعالَمِينَ)؛[2]
چون حكايت شيطان كه به انسان گفت: كافر شو! پس از آن كه كفر ورزيد، شيطان به او گفت: من از تو بيزارم! من از خداوندى كه پروردگار جهانيان است بيم دارم.
نكته هاى آموزنده
1. شيطان در كمين انسان و دشمن قسم خورده او است، و انسان هيچ گاه از كيد او در امان نيست؛
2. پس از اين كه شيطان، انسان را فريب داد، خودش هم از شخص فريب خورده اعلام بيزارى مى كند؛
3. اعمال صالح نبايد موجب غرور انسان بشود و در همه حال بايد به خداوند متعال پناه برد؛
4. در صورتى كه توبه نشود و خطا ادامه يابد، به گناهان بزرگ مى انجامد؛ چنان كه خلوت با زن نامحرم، به عمل نامشروع و سجده بر شيطان منتهى شد؛
5. در هيچ شرايطى انسان به مصونيت خود اطمينان نداشته باشد و احتمال گرفتارى در كمند شيطان هميشه وجود دارد.
پی نوشتها:
[1]. قصص الانبيا، ص 516؛ بحارالانوار،ج14، ص486.
[2]. حشر، 16.
منبع: سرگذشت ها و عبرت ها در آيينه ى وحى، سيد مرتضى قافله باشى، انتشارات مركز مديريت حوزه علميه قم (1383).